I‹‰ B|Lºeh J£˜Û\ AÛ]YÛW• ByzÛYT‰ ÚRŸR¥ ^×W•RÖÁ.

TÖWÖºUÁ\ ÚRŸRXÖL C£‹RÖ¨•, NyPUÁ\†‰eh SÛPÙT¿• ÚRŸRXÖL C£‹RÖ¨•, E·[Öyp AÛU“Lºeh SÛPÙT¿• KyÙP|TÖL C£‹RÖ¨• ÚRŸR¥ ÚSW• ˜µY‰• JÚW ‡£«ZÖYÖL†RÖÁ AÛU‹‰ «|f\‰.

ÚRŸR¦¥ ÚTÖyz›|YR¼LÖL iyP‚ AÛUT‰ -A‹R iyP‚eh· ÙRÖh‡ Tjg| - AY¼½¨• G‹R ÙRÖh‡ VÖ£eh GÁ\ h|– ‘zoNÛP- fÛP†R ÙRÖh‡L¸¥ ÚYyTÖ[WÖL VÖÛW Œ¿†‰Y‰ GÁ\ –LÙT¡V BW֚op - Œ¿†RT|• ÚYyTÖ[Ÿ GTz• Ù^›†ÚR ˆWÚY|• GÁTR¼LÖL R]‰ L^Ö]ÖÛY ‡\‹‰ «y| SP†‰• ‘WoNÖW E†‡L· -A‹R‹R ÚYyTÖ[¡Á ‘Á]Ö¥ ÙNÁ¿ ÚLÖc• ÚTÖy| ÚRŸR¥ T‚“¡• ÙRցPŸL·.... C†RÛ] i†‰eLÛ[• ÚYzeÛL T֟†RTz C£eh• ULÖÙT։^]jL· - ÚRŸR¥ SÖ¸¥ WLpV KyÙP|“ ˜Û\ ™X• RjL· ˆŸÛT ÙY¸›y| AN†‰• ATÖW ÚYÛX... CTz ÚRŸR¥ ‡£«ZÖ TÁ˜L• ÙLց| Ù^Ö¦TRÖ¥RÖÁ GÚT։ ÚRŸR¥ Y£• GÁ¿ TX£• HjfeÙLց| C£ef\֟L·.

R–ZL†ÛR ÙTÖ¿†RYÛW A‹R HeL• ˆ£• ÚSW• ÙS£jfe ÙLց| C£ef\‰.

Y£f\ ÚU UÖR C¿‡eh· R–ZL NyPNÛTeh ÚRŸRÛX SP†‡ ˜zeLÚY|•.

2001-• B| ÚU 22-‹ ÚR‡ AÛUeLTyP R–ZL NyPNÛT›Á TR«eLÖX• Y£f\ ÚU 21-‹ ÚR‡PÁ ˜zYÛPf\‰.

A|†R 5 B|Lºeh ÚLÖyÛP›¥ ÙLÖ¨ ®¼¿ C£eLÚTÖY‰ V֟? GÁ\ UL†RÖ] G‡ŸT֟“PÁ ÚRŸR¥ ÚYÛXL· ˆ«WUÖL SÛPÙT¼¿ Y£fÁ\].

^]SÖVL Byp ˜Û\›Á AzÚYÚW ÚRŸR¥ ˜Û\RÖÁ.

C‹‡VÖ hzVWr B] ‘Á“ 1952-• B| ˜R¥ U֌X NyPNÛTLºeh•, TÖWÖºUÁ\†‰eh• ÚRŸR¥ SÛPÙT¼¿ Y£f\‰.

AÛ]†‰ E¿‘]ŸLÛ[• UeLÚ[ ÚSWzVÖL Ky|ÚTÖy| ÚRŸ‹‰ G|ef\֟L·.

1952-• B| ÙRÖPjfV ÚRŸR¥ ˜Û\›¥ AªYÚT։ pX UÖ¼\jL· ÙLց| YWTyPÚTև¨• UeL· Ky|ÚTÖy| RjL· ‘W‡Œ‡LÛ[ ÙT£•TÖÁÛU AzTÛP›¥ ÚRŸ‹‰ G|T‰ GÁ\ ŒÛX›¥ Uy|• UÖ¼\• H‰• ÙLց| YWTP«¥ÛX.

EXfÁ U¼\ ^]SÖVL SÖ|L¸¨• H\†RÖZ CÚRÚTÖÁ\ ÙNV¥TÖ|LÚ[ LÛP‘zeLT|fÁ\].

EXL• ˜µY‰• SP†RTy| Y£• C‹R ÚRŸR¥ SÛP˜Û\eh Az†R[• AÛU†‰e ÙLÖ|†R‰ TÛPV LÖX†‰ R–ZŸL·RÖÁ GÁ¿ S֕ ÙStÛN Œ–Ÿ†‡ –LÙT£ÛUPÁ i½e ÙLÖ·[X֕.

H\†RÖZ 1000 B|Lºeh ˜ÁTÖLÚY, E·[Öyp AÛU“ ŒŸYÖL†‰eh ÚRÛYVÖ]YŸLÛ[ ÚRŸR¥ ™X• ÚRŸ‹‰ G|eh• YZeL• SU‰ R–²SÖyz¥ C£‹‰ C£ef\‰.

* ÙRÖh‡ YÛWVÛ\ GÁ]?

* ÚYyTÖ[WÖL Œ¿†RT|TY£eh GÁÙ]Á] Rh‡L· ÚY|•?

* ÚRŸ‹‰ G|eLT|TY¡Á TR«eLÖX• GªY[°?

* —|• AYŸ ÚRŸR¦¥ ÚTÖyz›P ˜zUÖ?

* RY¿ ÙNšRÖ¥ AYÛW TR« eL• ÙNšY‰ GTz?

...C‰ÚTÖX TX V «YWjLºPÁ fWÖU NÛTLºeh A‹ReLÖX†‡¥ ÚRŸRÛX SP†‡ C£ef\֟L·.

C‹R ÚRŸR¨eh ``hPÚYÖÛX ˜Û\'' GÁ¿ ÙTV£• syz C£ef\֟L·.

f.‘. 920-• B| YÖef¥ SÛPÙT¼\ C‹R ÚRŸR¥ T¼½V AÛ]†‰ «‡˜Û\Lº• L¥ÙYyPÖL ÙN‰ef ÛYeLTy| C£efÁ\].

LÖtq“W• UÖYyP• E†‡WÚU¤¡¥ C‹R L¥ÙYy|L· L|‘zeLTy|·[].

C‰T¼½V AÛ]†‰ «YWjLÛ[• LÖtp ÙT¡V UPևT‡ N‹‡WÚNLÚW‹‡W NWrY‡ rY֖L· 1949-• B| SP†‡V Te‡ ÙNÖ¼ÙTÖ³«ÁÚT։ «XÖYÖ¡VÖL G|†‰e i½ C£ef\֟. AÛY, WÖ.LQT‡ ÙRÖh†‰ YÖ]‡ T‡TL• N֟TÖL ÙY¸›PTyP ``ÙRšY†‡Á hW¥'' GÁ\ “†RL†‡¥ CP• ÙT¼¿·[‰.

E†‡WÚU¤Ÿ L¥ÙYy|T¼½ LÖtp NjLWÖoNÖ¡V֟ N‹‡WÚNLÚW‹‡W NWrY‡ rY֖L· i½VRÁ r£eL• Y£UÖ¿:-

L¡LÖXo ÚNÖZÁ, ÚLÖyÙNjÚLÖy ÚNÖZÁ ÚTÖÁ\YŸL· LÖX†‡¥ ÙLÖzLyzT\‹R ÚNÖZ AWr ÙSÖz†‰ ÚT֚ f.‘. I‹R֕ ¼\ցz¥ C£‹‰ T¥XY N֕WÖÇV• «ÍR¡“ ÙT¼¿ ÙT£ÛU LP‰.

U¿Tz• JÁTR֕ ¼\ց| U†‡›¥ «^VÖXV ÚNÖZÁ LÖX†‡¥ ÚNÖZ Y•N• RÛXŠef, WÖ^WÖ^Á, WÖÚ^‹‡WÁ ˜R¦VYŸL· Byp›¥ G¥Xֆ‰Û\L¸¨• –L°• A‘«£†‡ AÛP‹R ULÖ N֕WÖÇVUÖL B›¼¿. CTz rU֟ SÖÅ¿ Y£PjL· C‹R ‘¼LÖX ÚNÖZ Y•N• “LÚZÖ| «[jf¼¿.

CYŸL¸¥ «^VÖXVÄeh ‘Á]Ö¥ CWP֕ TyPUÖL Byp SP†‡V TW֋RL ÚNÖZÁ LÖX†‡¥ SP‹R ÚRŸRÛX T¼½V «YWjL· ÙR¡V Y‹‰ C£efÁ\]. 1086 B|eh ˜‹‡V (f.‘. 920) J£ L¥ÙYyz¥ CÛRT¼½ «¡YÖL°•, rYÖWÍVUÖL°• «[eLUÖL°• ÙNÖ¥¦ C£ef\‰. A‹R L¥ÙYy| LÖtq“W†‰eh A£ÚL E·[ E†‡WÚU¤¡¥ C£ef\‰. ÚT¤Ÿ GÁ¿• A‹R F£eh ÚTŸ YZjf Y‹‰ C£ef\‰.

ÚNÖZ WÖ^ÖeL¸Á Byp›¥, A‹R‹R FŸe LÖ¡VjLÛ[ LYTR¼LÖL C‹R SÖ¸¥ SLWNÛTLº•, TtNÖV†‰eLº• E·[ Uև¡ NÛTL· C£‹‰ C£efÁ\]. CY¼½Á ‘W‡Œ‡LºeLÖ] ÚRŸR¥ T¼½ C‹R L¥ÙYyz¥ i\Ty| C£ef\‰.

ÚNÖZ WÖÇV†ÛR ŒŸYÖL YN‡eLÖL TX ‘¡°L[ÖL ‘¡†‰ C£‹R֟L·. ÚNÖZŸ Byp›¥ SÖyzÁ –LÙT¡V ‘¡° `UPX•' G]T|•. A“\• J£ UPX†‰eh·, JªÙYÖÁ¿• T‡Ù]y| FŸ ÙLցPRÖL ``YVSÖ|L·'' GÁ\ ‘¡«Û]. C‹R YVSÖy|eh·Ú[ i¼\•, ÚLÖyP• GÁ¿ ÚT֚ ˜z«ÚX `FŸ' G]T|• fWÖU•. E†‡WÚU¤Ÿ iP ATzTyP fWÖU•RÖÁ.

fWÖU• GÁ\Ö¥ ÙW֕T pÁ]‰ GÁ¿ ŒÛ]eLÚYP֕. CÚT։ S֕ J£ SLWNÛT ÚRŸR¦¥ `Y֟|' GÁ¿ ÙNÖ¥f\ ‘¡° ÚTÖX ˜T†‡W| Y֟| ÙLցP A[°eh E†‡WÚU¤Ÿ «ÍRÖWUÖL C£‹‰ C£TRÖL L¥ÙYyz¥ C£‹‰ ÙR¡f\‰.

FŸ NÛT›Á AjL†‡]ŸLÛ[ GTz ÚRŸ‹‰ G|ef\֟L· GÁTÛR E†‡WÚU¤Ÿ L¥ÙYyz¥ Uy|• CÁ½ÚYÚ\ TX ÙNÚT|L¸¥ C£‹‰ fÛP†R L¥ÙYy|eL¸¥ C£‹‰• ÙR¡‹‰ ÙLÖ·[X֕.

UÖVYW• RÖ¨LÖ«¥ RÛXO֛¿ GÁ\ FŸ C£ef\‰. AjÚL E·[ h¼\• ÙTÖ¿‹ˆrYWŸ GÁ\ ÙTVŸ ÙLցP pYÁ ÚLÖ«¦¥ ÚNÖZŸ LÖX L¥ÙYy| JÁ¿ C£ef\‰.

A‹R L¥ÙYyz¥, C†RÛ] YVreh ÚUÚX B]YŸL·, CR¼h ˜‹‡V C†RÛ] Y£c LÖX• FŸNÛT›¥ AjL• YfeLÖRYŸL·, RÁ E\°eLÖWŸL· VÖ£• FŸNÛT›¥ C†RÛ] Y£c†‰eh ˜Á E¿‘]WÖL C¥XÖRYŸL· BfVYŸLÛ[†RÖÁ ÚRŸ° ÙNšVX֕ GÁ¿ C£ef\‰. C‹R L¥ÙYy|• H\ehÛ\V E†‡WÚU¤Ÿ Tւ›ÚXÚV C£ef\‰.

E†‡WÚU¤Ÿ L¥ÙYyz¥, ÚRŸR¦¥ ÚTÖyz›|TYŸLºeh 7 Rh‡L· ŒŸQ›eLTy|·[].

1) ``Lւ ŒX†‰eh ÚU¥ CÛ\ ŒX˜ÛPVÖÁ'' GÁT‰ J£ ŒT‹RÛ]. ARÖY‰, ÚRŸR¦¥ ÚTÖyz›|TYŸ, Y¡ ÙN¨†‰• LÖ¥ ÚY¦ ŒXUÖY‰ ÛY†‰ C£eLÚY|•.

2) ``RÁ UÛ]›ÚX ALÙU|†‰e ÙLցz£TÖÁ'' GÁT‰ 2-Y‰ ŒT‹RÛ]. (ÚYyTÖ[Ÿ ÙN֋R ®| EÛPVYWÖL C£eLÚY|•)

3) ™Á\ÖY‰ Rh‡ - A¿T‰ ‘WÖV†‰eh g² ˜T‰ ‘WÖV†‰eh ÚU¼TyÚP֟'' GÁT‰. ARÖY‰ ÚYyTÖ[Ÿ 30 YV‰eh ÚU¼TyPYWÖL°• 60 YV‰eh hÛ\‹RYWÖL°• C£eLÚY|•.

(˜R¦¥ i\Ty| C£‹R C‹R Rh‡ÛV pX LÖX• ÙNÁ\‘Á UÖ¼½ YV‰ Rh‡ÛV 70 YV‰eh gµ• 35 YV‰eh ÚU¨• GÁTRÖL ‡£†‡ ``GµT‰ ‘WÖV†‡Á g² ˜T†ÛR‹‰ ‘WVֆ‡Á ÚU¼TyP֟'' GÁ¿ ŒŸQ›†‰ C£ef\֟L·.)

4) SÖÁLÖY‰ Rh‡ L¥«† Rh‡ -``ÚYR†‡¨• NÖ͇W†‡¨• LÖ¡V†‡¨• Œ“QŸ GÁ]Tyz£TYŸ'' GÁ¿ i\Ty| C£ef\‰.

5) I‹RÖY‰ Rh‡ SÁ]P†ÛR T¼½V‰ Bh• ``AŸ†R r†R˜• B†U r†R˜• EÛPV֟'' GÁ¿ NÖN]†‡¥ i\Ty| C£ef\‰.

6) ``™Yցz“\• YÖ¡V• ÙNš‡XÖR֟'' GÁT‰ 6-Y‰ Rh‡. ARÖY‰ J£ Y£P• TR« Yf†RYŸ A|†R ™Á¿ B|Lºeh ‘\hRÖÁ —|• ÚRŸR¦¥ ÚTÖyz›P ˜z•.

7) “‡RÖL ÚRŸ‹‰ G|eLT|TYŸ H¼L]ÚY E¿‘]ŸL[ÖL C£‹RYŸL¸Á ÙS£jfV E\«]ŸL[ÖL C£eLeiP։ GÁT‰ 7-Y‰ ŒT‹RÛ]. CÛR ``YÖ¡V• ÙNšÙRÖ³†R ÙT£UeLºeh B†T T‹‰eL[¥XÖR֟'' GÁ¿ L¥ÙYyz¥ i\Ty| C£ef\‰.

E¿‘]WÖL ÚRŸ‹‰ G|eLTyPYŸ A‹R Y£c†‡¥ N¡YW LQeh LÖyP«¥ÛX GÁ\ÖÚXÖ, R“ ÛLÙVµ†‰ (ÚT֟^¡) ÚTÖy| C£‹RÖÚXÖ, ÚY¿ h¼\• ÙNš‰ C£‹RÖÚXÖ, EPÚ] TR«ÛV «y| eLT|Y֟ GÁ¿• ‘Á]Ÿ ŒW‹RWUÖL ÚRŸR¦¥ ÚTÖyz›P RÛP «‡eLT|• GÁ¿Uë L¥ÙYyz¥ i\Ty| E·[‰.

CÚRÚTÖX XtN• YÖjfVY£• ÚRŸR¦¥ ÚTÖyz›P RÛP «‡eLT|•. CÛR L¥ÙYyz¥ ``GÚTŸTyP ÛLïy|• ÙLցPÖÁ'' GÁ¿ i\Ty| C£ef\‰.

HÚRĕ h¼\• ÙNšRR¼h RPÛ]VÖL LµÛRÚU¥ H¼\TyPY£eh• ÚT֟^¡ ÙNšRY£eh• FŸNÛT›¥ CP–¥ÛX GÁTÛR ``LµÛRÚV½]ÖÛW• iPÚXÛL ÙNšRÖÛ]• hPÚYÖÛX Gµ‡ “L CP• ÙT\ÖRRÖL°• '' GÁ¿ L¥ÙYy| i¿f\‰. iPÚXÛL GÁT‰ ÙT֚eÛLÙVµ†‰ Bh•.

ÚYyTÖ[¡Á Rh‡ U¼¿• TR« eL• T¼½V «YWjLÚ[Ö|, GªYÖ¿ ÚRŸR¥ SP†RT|• GÁT‰• L¥ÙYyz¥ C£ef\‰.

SLWNÛTLÛ[ 30 Y֟|L[ÖL ‘¡†R֟L· A¥XYÖT A‹R SLWNÛTeh ÚRŸR¥ SP†RT|•ÚT։ H¼L]ÚY TR«›¥ C£‹R 30 E¿‘]ŸLº• TR« «Xf «PÚY|•. ARÁ‘Á ``RŸU f£†V NÛT'' G]T|• ÙTÖ¿‘Ág² U†‡VÍRŸLÛ[eÙLց| ÚRŸR¥ SP†RÚY|• GÁTÛR NÖN]• «‡ef\‰.

˜T‰ Y֟|L· JªÙYÖÁ½¨• ^]jL¸Á ÙT։YÖ] U‡’yzÁTz Rh‡ ÙT¼\ ÚYyTÖ[ŸLÛ[ RŸU f£†V NÛTV֟, U†‡VÍRŸLÛ[e ÙLց| ÙTÖ¿ef G|†‰ AYŸL· JªÙYÖ£YŸ ÙTVÛW• J£ R KÛX›¥ Gµ‡e ÙLÖ·Y֟L·. JªÙYÖ£ Y֟z¨• ÙTÖ¿ef G|eLTyP ÚYyTÖ[ŸL¸ëÁ ÙTVŸLÛ[e ÙLցP R†R KÛXLº• J£LyPÖL LyPT|•. ARÖY‰ J£ Y֟zÁ ÚYyTÖ[ŸL· G¥ÚXÖ£UÖL ÚNŸ†‰ J£ Ly|. CTz 30 Y֟|Lºeh• 30 KÛX Ly|L· Lyz Y‹R‘Á, ÚRŸRÛX SP†‰YR¼LÖL fWÖUNÛT iyPT|•. A“\•RÖÁ ``hPÚYÖÛX Gµ‡ “hY‰'' GÁTRÖ] ÚRŸR¥ SPeh•.

ÚLÖ«¥L¸Á ÙY¸ UPTjL¸¥ fWÖUNÛT i|•. Ajh ÚRŸRÛX T֟eL hZ‹ÛR ˜R¥ fZYŸ YÛW G¥ÚXÖ£• Y£Y֟L·. `CÛR `bTÖX «£†R•'' GÁ¿ L¥ÙYyz¥ i\Ty|·[‰.

Y֟|eh J£ Ly| ®RUÖ] 30 KÛXeLy|Lº• AjÚL ÙLց| YWT|•. AjÚL ÚUÛP U†‡›ÚX Y֟|eh J£ hP• ®R• ˜T‰ hP• ÛYeLTyz£eh•. C‹R hP•RÖÁ Ky|ÙTyz Uև¡.

˜R¦¥, ˜R¥ Y֟zÁ ÚYyTÖ[ŸL¸Á ÙTVŸLÛ[e ÙLցP KÛXeLyÛP ATzÚV Ly| ‘¡eLÖU¥, YV‡ÚX ™†RYŸ J£YŸ hP†‰eh· ÚTÖ|Y֟. A‹R KÛXeLyÛP AÛ]Y£• T֟eh• YÛL›¥ Šefe LÖyz hP†‡¥ ÚTÖ|Y֟ GÁTÛR ``ÚU¥ ÚSÖef G¥XÖ ^]jLº• Lք UÖ¼\Ö¥'' GÁ¿ NÖN]†‡¥ ÙNÖ¥¦ C£ef\‰.

A“\• iz C£eh• hZ‹ÛRL¸¥ J£ pÁ]e hZ‹ÛRÛV i‘y|, hP†‰eh·Ú[ ÛLÛV «y| KÛXeLyz¥ C£‹‰ HRÖY‰ J£ KÛXÛV G|†‰ U†‡VÍR¡P• ÙLÖ|eh•Tz ÙNÖ¥Y֟L·. hZ‹ÛR G|†‰e ÙLÖ|†R KÛX›¥ E·[ ÙTV£ehÛPVYŸ ÚRŸ‹‰ G|eLTy| «|Y֟.

‘Á]Ÿ ÚRŸ‹‰ G|eLTyPY¡Á ÙTVÛW U†‡VÍRŸ TzT֟. AYŸ KÛX›¥ E·[ ÙTVÛW† RÖÁ Tzef\֟. RÖUÖL HÚRÖ J£ ÙTVÛW TzeL«¥ÛX GÁTÛR E¿‡ ÙNš• YÛL›¥ AjÚL iz C£eh• S•‘U֟L· G]T|• RÛXYŸL· JªÙYÖ£YWÖL A‹R KÛXÛV YÖjfT֟†‰ A‹RÙTVÛW ‘WLP]• ÙNšY֟L·.

C‰RÖÁ ÚNÖZŸ LÖX fWÖUNÛT AjL†‡]¡Á ÚRŸR¥ ˜Û\.